Nghịch lý ngành ô tô Trung Quốc: Doanh thu nghìn tỷ USD, lợi nhuận chạm đáy

Thị trường ô tô lớn nhất thế giới đang chứng kiến một thực trạng đầy mâu thuẫn khi quy mô sản xuất không ngừng mở rộng nhưng hiệu quả kinh tế lại sụt giảm nghiêm trọng. Theo báo cáo mới nhất từ Hiệp hội Xe con Trung Quốc (CPCA), tỷ suất lợi nhuận trung bình của toàn ngành trong 11 tháng năm 2025 chỉ vỏn vẹn 4,4%. Đây là con số thấp thứ hai trong lịch sử phát triển của ngành công nghiệp này, chỉ nhỉnh hơn một chút so với đáy 4,3% được thiết lập vào năm trước đó.

Dưới góc độ kinh tế học, sự sụt giảm này phản ánh một cấu trúc tài chính đang bị kéo căng quá mức. Trung bình mỗi chiếc xe bán ra tại thị trường tỷ dân có giá khoảng 45.800 USD, tuy nhiên lợi nhuận gộp mà các nhà sản xuất thu về chỉ đạt mức khiêm tốn 2.000 USD. Điều này đồng nghĩa với việc biên độ an toàn tài chính của các hãng xe đang trở nên cực kỳ mỏng manh, khiến họ dễ bị tổn thương trước bất kỳ biến động nhỏ nào từ thị trường hoặc chuỗi cung ứng.

Nguyên nhân cốt lõi của tình trạng này xuất phát từ tốc độ tăng trưởng chi phí chạy nhanh hơn tốc độ tăng trưởng doanh thu. Trong khi doanh thu toàn ngành tăng 8,1% so với cùng kỳ thì chi phí vận hành nhảy vọt tới 9%. Gánh nặng này chủ yếu đến từ sự biến động khó lường của giá nguyên liệu sản xuất pin và chi phí nhân công ngày một leo thang. Sự lệch pha giữa dòng tiền thu vào và chi phí bỏ ra đã đẩy lợi nhuận của các doanh nghiệp vào thế kẹt, ngay cả khi lượng xe tiêu thụ vẫn ở mức cao.

Nghịch lý ngành ô tô Trung Quốc: Doanh thu nghìn tỷ USD, lợi nhuận chạm đáy. Ảnh: Juliana Liu

Không dừng lại ở áp lực chi phí sản xuất, thị trường ô tô Trung Quốc còn bị cuốn vào một cuộc chiến giá cả không hồi kết. Cuộc đua giảm giá ban đầu chỉ tập trung ở phân khúc xe năng lượng mới (NEV) nhằm tranh giành thị phần, nhưng sức nóng đã nhanh chóng lan sang cả phân khúc xe chạy xăng truyền thống. Sự cạnh tranh nội bộ gay gắt buộc các hãng xe phải chấp nhận hy sinh lợi nhuận để duy trì doanh số. Thực tế cho thấy hơn một nửa số đại lý ô tô tại quốc gia này đang rơi vào tình trạng thua lỗ, và có tới 70% các mẫu xe hiện đang được niêm yết với mức giá bán thấp hơn cả chi phí sản xuất.

Trường hợp của Great Wall Motor là một minh chứng điển hình cho cơn "sang chấn" tài chính này. Dù doanh thu của hãng tăng trưởng gần 8% trong ba quý đầu năm, nhưng lợi nhuận ròng lại lao dốc tới 17%. Khoản hụt thu này chủ yếu do doanh nghiệp phải dồn vốn vào việc mở rộng kênh phân phối và tham gia vào các chiến dịch khuyến mãi sâu để đối đầu với các đối thủ. Đây chính là bức tranh chung của ngành: càng bán nhiều xe, áp lực tài chính lại càng đè nặng lên vai doanh nghiệp.

Dẫu vậy, thị trường vẫn nhen nhóm những tín hiệu phục hồi nhẹ vào giai đoạn cuối năm khi tỷ suất lợi nhuận tháng 11 có sự cải thiện so với các tháng trước đó. Sự bùng nổ của dòng xe năng lượng mới với sản lượng tăng 27% và tỷ lệ thâm nhập thị trường đạt 47% cho thấy sự chuyển dịch mạnh mẽ về công nghệ. Tuy nhiên, nếu không tìm được điểm cân bằng giữa bài toán chi phí và chiến lược giá, ngành công nghiệp ô tô Trung Quốc sẽ còn phải đối mặt với một hành trình dài đầy gian nan để tìm lại vị thế lợi nhuận vốn có.

Xem thêm: Ô tô nhập khẩu vào Việt Nam tháng 11/2025: Trung Quốc vượt Thái Lan